Verhaole Pierre Hensels
Es Joep bleef …
God alle machtig, ‘t is miech weer un joedevesper in d’n hiemel roond dees keersdaog.
Noe wèlt geer netuurlik weite boerum ‘t zoene oonderein is, dao hoeg achter de wolke. Ut is allemaol begos toen Sint Joep, weke geleie aongaof tot heer dit jaor ins gewoen wow toesblieve en neet mèt wow goon nao de keerskrib op eerd.
“Ze ensele zich dao nao mien inzieg väöl te väöl en in al dat gevreigel höb iech dit kier geine zin. Twie doezend jaor geleie höbbe ze miech zoe gek gekrege um es voedstervader deens te doen, al begriep iech nog steeds neet wat ze dao destieds mèt bedoelde. D’n heilige geis had de lol en iech moch de krib ineintummere. Wie iech miech toen, mèt permissie, op mien linker vief gebooje howde, kloonk beij Maaria oet de boek u klein kinderstumke dat zag: “Jao pap, iech bin oonderweeg.” Had iech daorum gevraog? Nein! En zoe woorste toen al drin geluis. Nein, ze hadde toen nog geinen DNA-tes, want es dat wèl zoe waors gewees, daan had iech kinne bewieze tot die smerige greis douf miech gekloet had. Mèh wach ins evekes…..Iech zègk wel -greis douf- es iech miech good rappeleer, waor ut inderdaad u gevleugeld weze; allein doeve laote hun naogeslach neet opgreuje in u vreemp nès, dat deit veur zoever iech good bin veurgelich allein de koekoek. En daomèt höb iech zoemèr beweze tot dee gelöksvogel gein douf mèh unne koekoek waos. En wee moch daonao veur alles opdreie, sjus, de pechvogel der pechveugel en dat waos neet de heggemösj, mèh, Joepie, Joep. Es sjaojvergeujing höbbe ze miech later u lindsje en d’n titel “Sint” gegeve. Mienen eigense stiefzoon höb iech ut nog huure zègke tege zienen echte pap: “Koup deen have zool um mèt un strik en geef um de titel “Sir” zoetot heer neet de klokke geit lojje.” God de Vaajer begreep ziene zoon neet metein: “Jong wat meinste mèt “de klokke goon lojje?” ”Oetkieke pap, stèl tot Joep ut aon de groete klok geit haange.” God de Vaajer had ut nog steeds neet door: “Wat bedoelste koejong, wat wèlt Joep aon Graameer haange?” Jèh en toen woort ut netuurlik un pienlikke zaak. Miene stiefzoon, geer wèt wel, dee grotbewoener, lag ziene eigense pa oet tot unne klokkerlojjer iemes is dee zake oonder ut kerpèt oet haolt die aandere dao in d’n duuster vaan de nach oonderin gekeert höbbe. Heer eindigde zie betoog mèt: Pap, al verkleid geer uuch in unne koekoek en daot geer uuch veur es un oonsjöldege greis douf, de raove bringe ut oet: Maaria waors ut pronkseerraod vaan eur sjöpping, boet geer neet mèt eur, wie zal iech ut zègke, vinger vaanaof kòs blieve. Jèh, en toen woort de joker, Joep, ingezat. Slivvenier kreeg unne kop wie unnen ummer en moos touwgeve tot heer ziech mèt zien sjöpping inderdaad had euvertroffe. Veroontsjöldigend spraok heer: “Sodesju, dao wèlste toch aoch unne kier deil vaanoet make. Gelökkig höb iech dao ouch nog eine in de buurt roondloope dee gèt minder good gelök is tijdens de sjöpping en dee kin iech daan good gebruuke es “stand-in”. Iech laot gewoen ziene testosteronspiegel u bitteke zakke, daan kin deen erme hals gei koed mie.”
“En zoe is ut toendertied allemaol gebäörd, mèt es vervelende beijwèrking tot iech -Sir Sint Joep-, d’n iets minder good gelökde heilige, eeder jaor, naotot Sint Nikkela trök is in d’n hiemel, moot opdrave um veur pseudo-pap te speule. En dat bin ich zat; iech höb dao genóg vaan. Wèl de laste, neet de luste. Al kreig iech de Willemsorde oetgereik, al geve ze miech de nobelpries veur de vrei, al maag iech un week laank goon stappe mèt Moeder Therésa, iech bleif dit jaor in mien wèrkplaots en tummer unnen roeiboot inein veur Petrus, zoetot dee vaan de zomer nog unne kier trök kin nao ut meer vaan Galileij. Iech zègk mer zoe: Unne vèsser is geinen doevemèlleker.
Um nog eve trök te koume op mien akte vaan weigering die iech bij den Heilige stool höb ingedeend, höb iech un verrassing veur uuch. Iech kreig sjus te huure tot ze u perces tege miech wèlle goon voere. Oondaanks ut feit tot iech miech un akte vaan oonvermoge bin goon hole, kin iech toch op de steun vaan Bram Mosselwief rekene dee same mèt Teij Raak-um-mèr veur mien verdeidiging zal zörge. De paus zal vaan zie geleuf aofvalle, alle aartsbisschöp haange hunne mieter aon de tèk vaan de buim, de paar euvergebleve geistelekke die neet in de fout zien gegaange verlosse de nonne oet de kloesters en vertèlle hun u verhaol euver unne koekoek.
Nog eve ter informatie aon uuch leef lui: Iech moot op 21 december veurkoumme, boenao d’n oetspraak nog wel inkele iewe op zich zal laote wachte. Tot deen tied is ut unne Status Quo.
Aju en tot in de rechbaank.
In de rechbaank…
Ut hiemelse gerech heet beslote..... Zoe begós de rechzitting tegen Sir Sint Joep dee ziech weigerechtig opgesteld had um zien medewerking te geve aon de keersstal vaan dit jaor. Noe had dat hiemelse gerech noch gaar niks beslote, meh zie dachte es veer mèt u sitaat vaan de Nederlandse diechter Vondel beginne, heet dat mesjiens un positief oetwerking op Sint Joep. Meh Joep op zien beurt koum daovaan gaar neet oonder d’n indrök en zeker wie heer zaog tot Vrouwe Justitia heur weegschaol neet mie in evenwiech kós hawe umtot zie zoe vreiselik moos plasse, dach deen awwe Joep: “Iech lach miech kepot es die ut dadelik in häör brook deit.” Heer bleef hiel kalm, aoch umtot de verdeidiging vaan de hiere Bram en Teij tege hum hadde gezag tot heer ziech es unne schienheilige moos gedrage en dat beteikent, en iech citeer noe lètterlek: “Al houwe ze diech d’n vlam oet zoe wie ze vaan plan zien bij Minckeleers, doeg of ste gek bis en kiek es un heggemösj die zjus geconstateert heet tot u väöl te groet ei in haor nès ligk zoonder tot ze pijn aon häör koont heet.” Dus Sint Joep zit wie unne in was gegote pallissaot veur ziech oet te kieke terwijl heer oondertusse deenk: “Ze kinne miech allemaol de pókkel rotsje. Iech bin toch zeker neet gek um veur de zoeveulste kier es stand-in te goon speule. Tot, mèt permissie, God de vader zelf mer in dee stal geit zitte en es heer dao geine zin in heet, daan sjik heer mer die verrèkdesse douf. Veur mie paart goon ze neet in unne stal zitte meh in un doevetil. Boerum moote ze miech eederskier höbbe. Oké, iech bin unne gooie schrienewereker, meh dat wèlt daan nog neet zègke tot iech un plaank veur miene kop höb.” En zoe zit Joep ziech op te vrete in bange aofwachting tot heer toch op de ein of aander meneer nao mie es 2000 jaor verplich weurt um es awwe snòpper Maaria ter zeij te stoon. Jao mien leef lui geer huurt ut good, Sint Joep geneert ziech u bitteke, want in d’n tied tot heer veur d’n ierste kier moos opdrave es vootstervajer, waor Maaria nog u knakkig wijfke terweil heerzelf al ins bij de ziektekostevezekering waos gewees veur unne rollator. Dee rollator heet heer euverigens toen neet gekrege. Zeuk diech mehr unne ezel um door ut gebergte vaan Galileij te trekke. Jao ze hadde zelfs noch gezag: “Wat veur eine awwe gek trèk noe op zienen awwe daag noch mèt un hoegzwanger joonk meitske door ut belaofde land.”
Iech höb d’n indrök tot iech miech laot mètsleipe in Joep zien gedachte en tot veer daodoor mesjiens wel d’n oetspraak, of heer noe mèt moot of neet, zalle mislaope. Dus trök nao de werkelekheid vaan ut momint en huure wat het hiemelse gerech beslote heet.
Bram en Teij wachte d’n oetspraak gaaroets neet aof. In ut sjoenste Mestreechs pleit Bram veur vrijspraok terwijl Teij häöm aonkiek esof heer oet u koekoeksei keump. “Iech wèl ut hiemelse gerech vraoge veur un sjorsing,” zoe sprik Teij, “umtot miene confrater eve d’n draot kwiet is. Iech veroonderstèl tot heer meint tot heer de verdeidiging op ziech heet genome vaan Sintervaos dee u puupke had gelaote in de lange gaank. Iech vraog oetstèl zoetot ich miene confrater kin riesette, want aanders zitte veer hei allein mèr nao flawwekäöl te luustere.” Es unne geslagen hoont kiek Teij iers nao God de vader dee es rechter funktioneert, en daan kiek heer deep in de ouge vaan Bram. “Iech weet neet of iech miech hei toes veul, zeet heer daan loes. Zèk jong, ut liek hei wèl u koekoeksnès; alles löp hartstikke doorein. Wie veer hei binne kaome woort us metein gezag tot veer Pro Deo zówwe prosedére, en dat brach miech al u bitteke vaan miene apperpo. Slivvenier is partij waant heer weurt straks, wee wèt boe, gebore. Veer moote ziene pseudo pap verdeidige, umtot dee ziech dao oonderoet wèlt make. En noe weurt ut leistig; Pro Deo beteikent “veur Slivvenier”, dus.......En weer kiek Teij Raak-um-mèr ziene konfrater Bram Mosselwief aon esof heer sjus oet unne kuul keump gekrope. “Pro Deo, pro Deo,” stamelt meister Mosselwief, “de dinks toch neet tot iech, Bram Mosselwief, miech in d’n advent laot gebruuke es meister vaan de sjariteit. En diech Teij, bis toch aoch neet vies vaan unne aongemete keisjum.”Meister Teij Raak-um-mèr is gans vaan ziene apperpo en zoonder einige opzat kiek heer, zèk mer per oongeluk, nao Sir Sint Joep, dee noch steeds in zien rol vaan oonsjöldege hals, stom veur ziech oet zit te kieke. “God alle machtig, Joep”, zeet Teij daan, en ut waor droet veur tot heer ut wis, “diech bis de vaajer vaan de vaajer en de vreund vaan zien mam, laot us hei noe neet in us eentje us pleij-dwa-jee hawwe, meh laot ins zien tots diech de brook aon höbs in hoes.” Unne koekoek kin vief loere, meh Joep verkoos ut wie un stom kooj nao deen Raak-um-mèr te kieke. Toen dreijde heer ziene blik nao meister Mosselwief en spraok de legendarische verlossende wäörd: “Iech verrèk ut um dit jaor nao unne stal te goon, meh es iech un krib in Mesteech inein maag tummere, daan bin iech eure maan.”
En zoe gebäörde ut, mien leef lui, tot Slivvenier ziech ut zweit vaan de kop aof veegde; de hiere Bram Mosselwief en Teij Raak-um-mèr nog met dertig zèlverlinge op hoes aon ginge en Maaria blij waor tot deen awwe gek zich toch noch bedach hat. Jao, ut waors 25 december, iech zal ut oet respek toch mer eve sjiek zegge, dus 25 december, dik mie es twiedoezend jaor geleje, en dao kump ut “ANNO DOMINI”, tot Sint Joep ziene zin heet gekrege en tot heer mèt zien Maaria nao Mestreech maag koume. Zjésuke voont dat gaaroets neet erg, want dee waor hei al dèkser gewees. In cognito netuurlik. En es geer noe wèlt wete of dat in Boscherveld, op Caberg of in de binnestad is gewees, daan kin iech uuch allein verraoje tot heer dao nao tòw geit boe lui ziech verstoon. En umtot in gans Mestreech ziech noets iemes vreigelt, kinste häöm dus euveral tege koume.
Unne zaolige Keersemes.
(december 2011)
Belang vaan Keersemes
Wie dèks höbbe veer ut neet gehuurd
Woort ussen alledaoge toemel dedoor gestuurd
En veer lete us ouch nog daodoor sture
Örgens wiet weg kòs ste u kinneke hure
Noe is zoe keend op zich altied u woonder
Ouchal zeet men soms: iech kin aoch zoonder
En toch is deep vaan binne dat verlange
Al is ut get aanders es economische belange
Soms snappe de lui ziechzelf neet
U kinneke is leuk, es ut gein krengdes heet
En es ut neet aon us ideaalbeeld voldeit
Stoon veer daan ouch mèt us leefde gereit
Meh good, laote veer ins zègke, of neum in gedachte
Tot dat kinneke voldeit aon wat veer devaan verwachte
Daan keump ut in uzze kraom dus neet te pas
Tot zoene jenker ouch nog poep en plas
Ut is uzze goudblok dee lik örgens op un plaank
Dee maag neet keeke of leistig doen, nee bedaank
Dee moot braaf zien en zien keekmoul hawwe
Deit ut dat neet, daan löp ut bij us oet de klawwe
Dee jenker zouw us gelökkiger moote make
De zow ster zoe mer vaan in un depressie rake
Héér dink: Dat lestig kerakter heet ut vaan mien vrouw
Zie meint: dat gezeik, iech bin aon ‘n dröpke touw
De sherryfles is sneller leeg, dat kin ste mèrke
En menier, heer moot steeds dèkser euverwèrke
Ut kinneke snap niks mie vaan zien awwers
Waore zie neet zoeget wie zien licentiehawwers
En helaas, ut is neet aanders, mer eine kier per jaor
Steit op de ganse wereld un krib mèt u kinneke klaor
Um aon us stom volwassene die kemissie te geve
Realiseer uuch leef lui wat belangriek is in ut leve
VEER KÓMME HEIJ SAME...
Aon de UM, veur boetestäönders de juniväörsetie vaan Mestreech, höbbe ze aon de fakkelteit theologie un deepgaond oonderzeuk gestart, nao aonleiing vaan ut geröch tot Sjeseke neet in Betlehem mèh in Mestreech zou zien geboore.
Dao is netuurlik wèl gèt veur te zekge, want boerum zowwe de Romeine aanders Mestreech höbbe gestiech. Veur ut gemaak goon veer d’r venaovend mèr vaanoet tot de offiesjeel geschiedsjrijving deneeve zit en tot d’n oetkoms vaan ut oonderzeuk oetweijs: Mestreech is de stad boe Slivvenier ut ierste daagleech zaog.
Dees hiepoteze is gebazeert op de volgende aander hiepotezes:
• In Mestreech höbbe veer al unnen ingel (neet veur niks)
• Sevaos bleef neet in Toongere mèh heer kaom nao Mestreech
• André Rieu späölt neet vaan niks zoe hiemels
• Allein Mestreech en Roome höbbe twie baazel-lieke
• Mestreech heet genóg bouwval dat es stal kin deens doen
• D’n os en d’n ezel hoole veer oet de gemeinteraod
• En last but not least: dit is ut belaofde land
Zo, noe veer dat opgeklaort höbbe kinne veer beginne mèt us eigelik verhaol.
Ut is december en in de buurt vaan Luik make Sint Joep en Maaria ziech klaor veur unne zjwoere toch door ut waolse land in de riechting vaan us Limburgs land. Ze wèlle ziech laote insjrieve op ut stadskentoer vaan Mestreech. Noe is dat neet zoen sumpele zaak, want dat kentoer verhuis nogal ins. Mèh enfin, ze zien oonderweeg. Sint Joep moot loupe en d’n ezel trekke dee ze ziech veur u paar cent op ut bat in Luik achtereuver höbbe kinne drökke. Maaria zit op d’n ezel en leus de kaart die ze vaan de Prins Bisjop vaan Luik alvas es geboorte kedoo höbbe gekreege. Noe is Maaria neet zoene brik in ut lese vaan landkaarte; dus is ut nog mèr de vraog of ze veur de 25ste Mestreech zulle hole.
Tot zoewiet eve de feite vaan dik twiedoezend jaor geleije. Euverigens, es geer wèlt wete boe dees hiestorische gegevens vaandan kaome, kin iech uuch verwieze nao de anaole vaan CeeVee de Tempeleers in de Mommus te Mestreech.
Iech wèl noe eve trök nao uzzen tied want dao steit uuch nog un verrassing te wachte.
Zoe es geer wèt zal in de loup vaan d’n tied alles versliete; zellefs sterreke verhaole kinne heij neet aon ontkómme. In d’n hiemel höbbe ze zich dat aoch bedach en daorum heet ut hiemels bewoeners kommité beslote um zoe noe en daan ut keersverhaol opnuj te laote gebäöre. Eigelik wouwe ze dat um de doezend jaor doen, mèh umtot aoch in d’n hiemel sprake is vaan diskalkulie (invoudiger gezag: ze kinne neet rekene), is dat neet ut jaor twiedoezend gewoere mèh twiedoezendtien.
Um ut allemaol gèt sprookjesechtiger te make zien de snie-ingele al in november begós met ut oetkloppe vaan de kösses, sjus wie vròw Hòlle dat vreuger deeg. Ze vonte dat zoe leuk tot ze neet mie kóste stoppe en dus lik de ganse zaak noe oonder de snie.
Sint Joep heet zieg dat allemaol bekeeke en beij ziechzellef bedach: waor iech mèr noets Forster Parent gewore, God vergief miech, noe moot iech alweer aon de bak.
“Doeg diech mèr werrem aon,” höbbe de iesheilige tege häöm gezag, “en vergeet d’n hoeg sjeun met profiel neet; aander zowste wel ins flink op diene mieter kinne goon.”
Now leuj geer snap ut al, Sint Joep stoont te trappele um te vertrekke. De parteij veur de diere had mèt tegezin d’n ezel vaan stal gehaold, naotot hun protes dat ze beij d’n hoegeraod hadden ingedeend, neetig waos verklaord. Maaria waos weer op onverkaorbare weize oonbevlekt oontvaage en de twievuldigheid (eine vaan de dreij moos eve laote aofwete) stoond klaor um ut startsignaol te geve. Paoter Vink probeerde Sint Joep noch un hart oonder ziene reem te steeke: “Es MVV beij snieval kin speule, daan kin stiech aoch door de snie baggere,” spraok heer op opbeurende toen. “Iech geluif tot stiech neet riechtig in diene kop bis,” snawde unne gèt gestresste Sint Joep.
En zoe gebäörde ut tot de Heilige femilie weer aon dee barre toch begós, door ut Waolse Land in de riechting vaan Mestreech. Now Jèh, dat waos wèl de bedoeling, mèh Maaria kòs daan wèl onbevlèk oontvaange zien, kaartleze kós ze noch steeds neet. En wie ziech dat zoe in u veurbeeldig gezinneke gehuurd, begós d’n aonstaonde pa stevig te sodemietere. “Iech sjow miech hèj te barste,”snawt heer tege Maaria, iech höb u doonkerbroen verdach tot stiech miech neet nao Mestreech sjiks, mèh nao Pical in Paries.” Maaria, op en top vròw, wèt wie ze in zoen umstandigheid moot aktere. Ze begint te jènke en dao kin us Joepke netuurlik neet tege. “Haw mèr op met greine,” bromp heer, “iech höb heij u sterrebook veur dummies en dao in vin iech vas wèl de ster vaan Mestreech.”
Um u laank verhaol kort te make, noe un korte samevatting vaan dee barre toch:
Ze trokke zoe es gezag vaanoet Luik iers ut land vaan Herve in. Dat waos neet gans good; Maaria kreeg heijvaan de sjöld, want ze waos zoe es geer al wèt un echte dyslectische kaartlezeres. Naotot ze in Aubel “la route à Maestricht” gevraog hadde aon unne kiesboer dee Herfse stinkkies verkòch, is de Heilige femilie via Moresnèt beij De Plaank oetgekomme. Vaan dao oet is ut daan neet mie zoe lestig euver de rieksweeg nao Mestreech te kòmme. Ze woorte vaan harte welkom geheite door de ierste börger vaan Mestreech, dee euverigens ut dialec neet machtig woas. Um die reij booj heer, sportief es heer waos, daan ouch aon um veur ezel te speule, mèh daan wèl in Hotèl Mestreech. Dao höbbe Joep en Maarija feestelik veur bedaank en zie zien weijer getrokke nao de duuvelsgrot.
Um u laank verhaol nog korter te make vertèl iech noe in volgorde vaan versjeine wee in die grot allemaol op bezeuk kaom:
Es ierste waore dao de bestuurslede en het voetbalteam vaan MVV. Zie dege ziech veur es erremeujetige herders mèt hun sjäöp. Mèh Slivvenier, dee oondertösse geboore waos, doorzaog die sjacheleers en zag de legendarische wäört : “Gaot nao de gemeinte en probeer die mèr op te liegte.”
Es twiede melde ziech de gemeinteraod vaan Mestreech. Zie stelde veur unne towgaanspas te creëren veur de Duvelsgrot. Mèh twiefelde aoch weer umtot dat nao alle woersjijnelekheid te wienig opbrink veur de Gemeinte.
Daan kaome de koffiesjophawwers mèt hun gave. Veerse Wiet veur Sjeeseke en zien awwers mèt ut verzeuk hiemelse steun te verliene aon de verkoup vaan dit natuurproduc.
Ut organiserend comité vaan ut Preuvenemint same mèt Magisch Winterland Mestreech kòmme vervolgens opdaage mèt de kemissie tot ze niks höbbe mètgebrach umtot de Gemeinte nao hun zègge hun teväöl aofknip; en dao moot Slivenier in zien almach mèr ins un ind aon make.
Q-park is aoch noch kòmme klaoge same mèt ut ongesupsidieerd vollekstheater en de vereiniging vaan failliet verklaorde winkeleers vaan de binnestad.
Mèh wee kaom es lètste??? Sjus: De Tempeleers. Dees jonges hadde noe ins niks te klaoge. Zie booje aon um dees hiemelse gebäörtenis op pepier te zette en in de anale vaan hun vereiniging op te neume. Nao dees belofte höbbe ze toen allemaol same mèt ut orkes vaan André ut óntreurende keersleedsje: “Veer kómme heij same” gezoonge.
Zingend-tere höbbe ze oeteindelik de Duvelsgrot verlaote naotot ze belaof hadde dit leedje te blieve zinge tot nao de carneval.
P.S.:
Vaan uzze corespondent huure veer sjus tot Sint Joep same mèt d’n deke vaan Servaos (dee ziech achter de krib verstop had) un denske um ut kribbeke heet gemaak, oet bleijdsjap tot heer noe weer veur u millennium vaan dat gezeiks aof is. Heer wins uuch allemaol unne zaolig Keers mèt es kemissie: Laot uuch door niemes de ouche oetsteke, mèh zeet tevreij mèt wat geer höb. Vrunsjap en leefde brink gelök en evenwiech in eur bestaon. Hiel fijn daog en blief samekòmme.
Pierre Hensels, Mestreech
december 2010